Hatay’ın Yayladağ ilçesinde Türkiye’nin en kaliteli yaprak tütününü üretiyorlar. Ürettikleri tütünleri aileler evlerinde iplere düzerek kurutuyor ve kurdukları kooperatife teslim ediyorlar.
Üreticiler ürünlerini değerinde satabilmek için “Hatay Yayladağı Tütün Üretim ve Pazarlama Kooperatifi’ni” kuruyorlar. Tekelin özelleştirilmesinden sonra uzun bir süre tütün üretimi düşüyor ve üreticiler büyük tüccarlara mahkum oluyorlar. Ya ucuz fiyata satıyorlar ya da ellerinde tütün kalıyor ve çürüyor. Kooperatif kurulduktan sonra Yayladağ’da üretilen bütün tütünleri kooperatif alıyor. Üreticinin elinde malı kalmıyor. Kooperatif anlaştığı bir yabancı şirkete tütünleri satıyorlar. Böylece üreticiler mallarını sağlam ve parasını dolandırılmadan almaktadır. Daha önce üreticiler ya dolandırılıyor, ya da ürünlerini ‘yüzde şu kadar çürük’ çıktı diyerek az ödeme yapılıyormuş!
Beş Yıl önce 265 üretici ile kurulan Kooperatif kurulmadan önce 300 ton üretilen tütünü 700-800 tona çıkarmış, bunu önümüzdeki senelerde bin 500 tona çıkarmayı düşünüyorlar. Hatay’ın Altınözü ilçesinde de tütün üretimi yapılıyor, üreticiler tüccara tütünlerini ilk açılışta 190 liraya vermişler, şimdilerde ise 110 liraya kadar düştüğünü belirtiyorlar. Yayladağ üreticileri ise kooperatif ürünleri kilosunu 200 liradan alıp, tüccara 220 liradan satmaktadır. Üreticilerin elinde hiç mal kalmıyor. Hem de yasal yollardan satarak, devlete bu sene 20 milyona yakın KDV ve vergi ödemişler. Türkiye’de 20 kooperatif kurulmuş ve en başarılı kooperatif Yayladağ Kooperatifi olduğunu, tek yaprak tütün üreten merkez olduğunu ifade ediyorlar.
Yayladağ Kooperatifi Başkanı Ahmet Kılınç, Genel Müdürü Hasan Tunç ve üreticilerle görüştük. Tütün tarlalarını, tütün üreticilerinin üretim alanlarında mikrofon uzattık. Üretici daha kaliteli, daha çok üretim yapabilmek için devletten mazot, gübre, ilaç gibi girdilerde yardımcı olmasını istiyorlar.
AHMET KILINÇ (KOOPERATİF BAŞKANI VE ÜRETİCİ)
Bizler tütün üreticisi olarak, Şubat ayında ekim yapıyoruz, Ağustos ayında ise hasat dönemi başlamaktadır. Tütün üretimi zor şartlar altında yapılmaktadır. Yayladağ tütün üreticisi ürünlerini el emeği, göz nuru ile yetiştiriyoruz. Biz tütün üretimini atalarımız ve dedelerimizden devir aldık, aynı devam ettirmekteyiz. En kaliteli tütün üretiyoruz ama tam karşılığını alamıyoruz. Devlet bize mazot gübre gibi girdilerde desteklerse, Yayladağ üreticisi tütün üretiminde daha yükseklere çıkacaktır. Yayladağ’da bin 500 aile tütün üretiminden ekmek yemektedir. Bunları aileleri ile birlikte hesap yaparsak onbinleri bulmaktadır. İşçiliğini aileler kendileri yapmaktadır. Tütünümüzü 4 kırım şeklinde ayrı, ayrı hasadını yaparız. Çiftçilerimizin emeğini alma mücadelesini sürdürüyoruz, ileri ki dönemde bu mücadele başarıya ulaşacaktır. Bizde bütün tütün üretimi kendi ailesi işçiliğini kendisi yapmaktadır. Bizim devlet tarafından yapılacak destek bu üretimi artıracak, aileler daha iyi bir yaşama kavuşacaklardır.
HASAN TUNÇ (KOOPERATİF GENEL MÜDÜRÜ VE ÜRETİCİ)
Yayladağ’da tütün üretimi bu sene kuraklıktan ötürü bizim beklediğimiz üretimin altında seyir etmektedir. Bu sene 750-800 ton bir üretim gerçekleştirdik. Kooperatif olarak 5 yıldır faaliyet gösteriyoruz. Tekelin kapanması ile ilçemizde üretim 300 tona kadar düşmüştü, Yayladağ’da 265 üretici ile bir kooperatif kurduk, 300 tona düşen üretimi yukarlara çıkardık, hedefimiz ise bin veya bin 500 tona çıkarmaktır. Kooperatif olarak üretimden, hasada dek üreticilerle birlikte çalışıyoruz, tütün üretildiğinde kooperatif olarak üreticinin ürünün tamamını alıyoruz. Kooperatif resmi satış alıp, kaçak satışların önünü kesmiş oldu, ayrıca bir katma değer yarattık, devlete yıllık ürünlerden 20 milyona yakın katkı sağlıyoruz.
Kooperatif kurulmadan önce üreticilerin çok ciddi sıkıntıları vardı, insanlar ürettiklerini satamıyordu, çoğu üretici elinde birkaç sene ürünü bekletiyordu. Bundan dolayı, üretim düşmüştü, şimdi üretici gönül rahatlığı içinde kooperatife getirip, satabiliyor. Türkiye’de şu an kadar 20 civarında kooperatif kuruldu, yaprak tütün satan tek kooperatif biziz. Kooperatif kurulduktan sonra üreticilere güven geldi, rahat, rahat ürünlerini bize teslim ediyorlar.
OSMAN ERDOĞAN (TÜTÜN ÜRETİCİSİ-ÇİFTÇİ)
Bizim ata, dede mesleğimiz tütün üreticiyiz, başka yapacak bir işimiz yoktur, bu topraklarda ancak tütün üretimi yapmak mümkün olmaktadır. Önceleri tütünlerimizi tekel alıyordu, tekel kapanınca üretici olarak çok zorluklar çektik, tütün ürettik birkaç yıl elimizde kaldı, kimseye satamadık ve perişan olduk. Sonra bir üreticiler olarak bir kooperatif kurduk, bu kooperatif Yayladağ için bir şans ve üretim için önümüzü açtı, ürünlerimiz elimizde kalmadı ve biraz rahatladık.
ŞADİYE KARA (TÜTÜN ÜRİTİCİSİ)
Tütünün zahmeti çok, ekiliyor, bakılıyor, tek, tek dalından yaprakları toplanıyor, kurutuluyor, nemleniyor, temiz alanda saklanıyor. Yani tütün üretmek zor ama esas sorunda bizim halen el emeği, göz nurumuzu alamıyoruz. Biz Yayladağ kadınları herkes tütün işçiliği yapıyor ama bir türlü emeğimizi alamıyoruz. Bir de karşılığını alsak ne güzel olur.
İBRAHİM KARA (TÜTÜN ÜRETİCİSİ)
Üreticiler her türlü zorluğa katlanıyor, görüyorsunuz ailece çalışıyoruz. Zor olanı başarıyoruz ama mahsulün değerini alamıyoruz. Büyüklerimizden tek, tek yapraklarını toplayıp, tek, tek iplere düzen üretici emeğinin karşılığının alması için bizleri görmesini istiyoruz. Emeğinin karşılığını alamayan üretici üretmekten uzaklaşmaktadır. Biz bu ürünü susuz ve kıraç topraklarda yetiştiriyoruz. Yani emek ağırlıklı iş yapıyoruz. İsteriz ki bu çalışmanın karşılığı ödensin ve biz de yaşamımız düzelsin istiyoruz.
HÜSEYİN GÜLER
YAYLADAĞ
