Hatay Arı Yetiştiricileri Birliği Başkanı ve Mustafa Kemal Üniversitesi Zootekni Bölüm Başkanı Prof. Dr. Aziz Gül ile Hatay arıcılığının sorunlarını, çözümleri konusunda düşüncelerini sorduk. Neden Maydanoz bal üretiminin Hatay merkezli ve dünyanın kaliteli balları arasına girdiğinin değerlendirmesini istedik.
Aziz Gül “Hatay Arı Yetiştiricileri Birliği Başkanı ve Mustafa Kemal Üniversitesi Zootekni Bölüm Başkanıyım. Zaten bu alanda Üniversite’de bir çalışma yürütüyordum. Buna arı yetiştiriciliği başkanlığı da eklenince önemli çalışmalara imza attık. Özellikle Ana arı, suni döllenme, Hatay Maydanoz balının üretilmesi konusundaki çalışmalarda Türkiye’ye örnek olduk.” Dedi.
Aziz Gül sorunlarının başında arıcıların nakliye, konuklama, damızlık arı ve pazarlama sorunlarının olduğunu ve çözümün ise devletin başta akaryakıtta KDV, ÖTV’nin arıcılardan alınmamasını, konaklama yerlerinde devletin yardımcı olmasını, pazarlamada arıcıların önün açılmasını ve de merdiven altı sahte bal üretiminin denetim altına alınarak, önlenmesini istedi.
Damızlık arı, mum, petek, üretim merkezlerini birlik binasında gezerek, röportajlar yaptık.
Hatay Arıcılar Birliği Olarak Hangi Çalışmaları Yürütüyorsunuz?
Bu birik 1600 üyeden oluşan bir birliktir. Biz birlik olarak üretim faaliyetlerini kontrol ediyoruz, üretimlerine destek oluyoruz, bizim birlikte bal paketleme, mum üretim var, propolis, antioksiden üretim var. Bu ünitelerden biz paketleme konusunda ihtiyaçlarına destek veriyoruz. Biz üyelerimize eğitim faaliyeti olarak suni tohumlama ve normal arıcılık eğitimleri veriyoruz. Özellikle ana arı üretimi yapmak isteyenlere kovan desteği veriyoruz. Üretime teşvik ediyoruz. Birlik kar amacı gütmeyen bir birliktir. Hatay Valiliği, Payas Belediyesinin katkısı ile arıcılarımıza ücretsiz konteynerler verdik. Arıcılarımız eski çadırın altında yağmurdan ve çadırdan kurtuldular. 255 Üyemiz konteyner talep etti tamamına konteyner verdik. Kızılay’a bir proje sunduk, birinci sınıf Hatay örgüt olması sebebiyle Kızılay 2.5 milyon lira değerinde malzeme hibesinde bulundu. Bal sağma makineleri, mum eritme kazanları, artı güneş panelleri ve kendi elektriğimizi kendimiz üretiyoruz.
Kooperatifleşmenin Arıcılarımıza Hangi Faydaları Oldu?
Arıcılar bir çatı altında toplandılar ve buradan yaratılan imkanlardan yararlanıyorlar. Bizim birliğimize üye olanlar diğer üye olmayanlardan, yüzde kırk fazla devlet desteği almaktadır. Üyelerimiz kendi mumlarını getirip, işlendikten sonra onlara ücretsiz veriliyor. Yine üyelerimizin ballarını alıp, pazarlamaya sunuyoruz. Bu yıl ana arı işletmesi kurduk, bizim üyelerimize ana arıları dışarıya görü 150-200 lira düşük veriyoruz. Yine ana arılardan 2000 adet arıcılarımıza parasız dağıttık. Birlik çatısı altında güzel bir üretim gerçekleştiriyoruz.
Hatay’a Özgür Maydanoz Balı Üretimi Konusunda Bilgi Verirmisiniz:
Maydanoz Bal Türkiye ve Dünyada tek üretim yapan yer Hatay’dır. Hatay’ın Arsuz ilçesi Türkiye’de maydanoz üretiminin %60’nı karşılamaktadır. Bir yıl sonrasının maydanozunu ekmek için tohumunu, bir son biçimini yapmıyorlar ve tohuma bırakıyorlar. Bu tohuma bırakılan maydanoz en tepede bir çiçek açıyor. Bu çiçek çok kaliteli bir nektar arılarımıza sunmaktadır. Arılar bunları kovanı bal olarak depoladıkları zaman, insanlar için muhteşem bir şifa ortaya çıkıyor. Maydanoz balın hikayesi yeni başlıyor. Maydanoz bal Türkiye’de üretilen ballar içinde en yüksek antioksidene sahip, onun dışında en yüksek polin içermektedir. Özellikle çocuklar için önemli bir besin kaynağıdır. Maydanoz balı için Hatay arıcılar birliği olarak coğrafi işaret için başvuruda bulunduk. Ben aynı zamanda Mustafa Kemal Üniversitesinde akademisyen olarak çalışıyorum. Benim çalışmam özellikle yerel kaynakların korunması, Arı kaynaklarının korunması için deprem zamanında bir projemi TÜBİTAK’a sundum. Kabul edildi. Bu proje kapsamında Türkiye’de : Yaklaşık olarak 8 tane tescilli, Türkiye adına tescillenmiş arımız var. Bunların spremlerini, genetik kaynaklarını, projemizin ikinci yıla Mayıs ayında bitecek, şu çok güzel sonuçlar aldık. Sprem dondurmada üç tane grubumuz, 8 tana bal arısını genetik ve eğotip spremlerini dondurup, bakanlığa teslim edeceğiz. Üniversitemizde sunu tohumlama kursları açıyoruz. Biz ayrıca arılarımıza sertifika veriyoruz, Türkiye’de başka Üniversitede yoktur.
Arıcıların Sorunları Nedir, Çözüm Olarak Önerileriniz:
Arıcıların sorunları çok ama en önemlisi yakıt sorunudur, bizim arıcılarımızın yüzde sekseni gezginci arıdır. İlkbahar döneminde kovanını sırtlar, nektar bölgelerine taşır. Türkiye’nin dört bir tarafını dolaşır, çadır ve barakada yaşar. Zor şartlarda üretime katkıda bulunur. Devlet ÖTV ve KDV’yi arıcılar için kaldırabilir. Bunun dışında konaklama ile sıkıntılarımız olmaktadır. Arıcılarımız konaklayacak yer bulamıyor, konaklamada ciddi sıkıntılar yaşamaktadır. Bunların dışında arıcılar kendi ürünlerini pazarlamada sıkıtılar yaşamaktadır. Ülkemizde kişi başına yıllık tüketilen bal bir kilo civarındadır. Yine ciddi sorunlardan birisi sahte ballara karşı devletin caydırıcı yaptırım uygulaması gerekiyor. Arıcılarımızın kaliteli, doğal ürettikleri mal satılmıyor, bunun karşısında ise merdiven altında üretilen sahte ballar piyasada satılmaktadır. Arıcılarımızın sorunlarının başında damızlık arı sıkıntısı gelmektedir. Ülkemizde kullanabileceği yüksek verimli, kaliteli, belli özellikler açısından ıslah edilmiş, genetik materyal yok, yani arı ırkı, genetiği, ekotipi bulunmuyor, arıcılar bu yüzden yurtdışına yöneliyor. Türkiye’de bir proje sunuldu ve beş ilimizde ıslah çalışmaları başlatıldı. Bakanlık bu projeler için üç yıl tanıdı ancak bu üç yılda bir materyal seçebilirsiniz. Seleksiyon yapılır, daha üç yılda ıslaha bile başlayamazsınız. Biz beş ilde bu materyeli topladık, kendi ıslah merkezini kurduk. Hatay’da ıslah merkezlerden bir tanesiydi. Şu anda Erzin ilçesi Başlamış Köyünde bir ıslah merkezimiz var, biz Hatay arısı üzerinde çalışma yapıyoruz. Hatay arısı hırçın bir arı, bunun iyileştirilmesinin çok uzun zamanı alacaktır. Biz istikrarlı şekilde gidiyoruz.
HÜSEYİN GÜLER
HATAY
